is toegevoegd aan uw favorieten.

Middeleeuwsche bibliotheken

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

ieder kloosterbroeder twee boeken in plaats van een; hun werd tevens uitdrukkelijk aanbevolen te zorgen, dat de boeken in goeden staat bleven. l)

Behalve aan de conventualen schijnt men in sommige kloosters ook wel eens boeken geleend te hebben aan vreemden — lieden die buiten het klooster stonden.s) Onjuist is het echter te beweren, dat dit veelvuldig geschiedde, en nog onjuister daaruit te besluiten, dat de verdienste der kloosters voor de verbreiding der wetenschap onwaardeerbaar groot is. *) Men was er over het algemeen alles behalve liberaal mede en werkte het eer tegen dan in de hand, omdat boeken nu eenmaal te zeldzaam waren en men een handschrift, dat verloren ging, niet zoo gemakkelijk door een ander kon vervangen, 't Behoeft ons dus niet te verwonderen, dat er inrichtingen waren in welke het uitleenen van boeken volstrekt verboden was waar ze zelfs de bibliotheek niet mochten verlaten dan alleen in het geval, dat zij naar den binder moesten. ') Gelukkig kan hierbij vermeld worden, dat het concilie van Rouaan van het jaar 1214 verbood dergelijke strenge bepalingen te maken, aangezien het uitleenen van

l) Hugonis statuta antiqua Ord. Carthusior. cap. XVI. § 9: Adhuc etiam libros ad legendum accipit (frater) duos quibus omnem diligentiam curamque praebere jubetur, ne fumo, ne pulvere, vel alio quoque sorde maculentur.

*) Dat dit in de middeleeuwen ook voorkwam, en dat tal van bepalingen in de kloosterregels, enz. juist hierop betrekking hebben, schijnt Vogel niet bemerkt te hebben. Vandaar bij hem de zonderlinge mecning, dat ook de conventualen een pand voor de geleende boeken moesten geven.

3) #On n'a pas assez remarqué", zegt Delisle, Bibl. de 1'Ecole des Chartes 111e Serie, I, 225, „les services que les bibliothèques monastiques rendaient dans ces circonstances. Le pret des livrcs était considere' comme une oeuvre de misericorde des plus

méritoiresv'. Dit mag wel zoo zijn; men zag misschien gaarne dat anderen het

deden, 't Mag betwijfeld worden of Delisle's uitspraak met de waarheid in overeenstemming is.

4) Statuta, constitutiones et decreta generalia congreg. Gallicanae fratrum et soror. tertii ord. S. Francisci de Poenitentia, c. XXIV, p. 75 : %Nulliextraneo, etiam religioso» vel sacerdoti seculari, concedetur liber ullus extra monasterium asportandus, ne libri perdantur.,, Quartum statutum collegii Cardinalitii (College de Cardinal Lemoine, Paris) anno 1313: „Statuimus et ordinamus ut nullus scholaris dictae domus, sive sit de mojoribus, sive de minoribus, attentet commodare librum dictae domus, etiam sub pignore seu cautione quacumque; et hoe mandamus sub debito juramenti. Et quicumque de dictis scholaribus hoe statutum non servaverit, sit privatus omni commodo dictae domus." (Vgl. Franklin, II, p. 288, en I, p. 390.)

5) College des Bernardins a Paris: Nullus, cujuscumque status, officio vel gradus fuerit, librum extra librariam, pro se vel pro altero, in collegio aut extra, quacumque causa, nisi fortc causa reparationis, sub poena gravissima extrahere praesumat. (Aangeh. bij Franklin, I p. 210 uit Félibien, Ilist. de Paris, T. III, p. 177.)