Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

werk van den uitvinder spreken wij hier niet: dat behoort tot de techniek, waarbij immers de geest ook een rol speelt naast het werktuig: de techniek is de bewuste uitvinding en aanwending van werktuigen door den denkenden mensch tvenals de andere ideologische factoren is ook de moraal in staat, de oekonomische en maatschappelijke ontwikkeling te bevorderen. Juist daarin ligt immers hare maatschappelijke beteekenis. Daar bepaalde maatschappelijke geboden aan bepaa.de maatschappelijke behoeften ontspringen, zullen ZIJ , maats'chappelijke samenwerken des te meer vergemakkelijken, hoe beter zij passen bij het eigenaardige karakter der maatschappij, die ze schept. De moraal oefent dus van haar kant een gunstigen invloed op het maatschappelijk leven. Dat is echter slechts zóólang het geval als zij hiervan afhankelijk blijft, als zij in overeenstemming is met de ^maatschappelijke behoeften, die haar in het leven roepen \

Kautsky acht dus de mogelijkheid bestaanbaar, dat moraal kunst godsdienst of wetenschap zich zelfstandig ontwikkelen, doch — dan verbeuren zij hun invloed op de maatschappelijke ontwikkeling, hetgeen in Kautsky's oogen een teeken van verval dezer ideëele goederen beduidt. Zoo betoogt hij, dat de moraal van het Christendom niet meer de weerspiegeling is van de huidige oekonomische verhoudingen : „de toenemende tegenstrijdigheid tusschen i -iWLiSe maatschappelijke toestanden en de zich geiijk blijvende moraal bij de conservatieve, met name bij de heerschende klassen, uit zich in steeds grooter wordende onzedelijkheid, in toeneming van huichelarij en cynisme, die dikwijls nog hand in hand gaat met een zwakker worden van de maatschappelijke neigingen" 1).

Kautsky is een geestelijke zoon van de Fransche „Auf-

i\/TarUng ï-* . -a^e verk°ndigers van het Historisch Materialisme dat in meerdere of mindere mate zijn. Niet,

') E'hik und "aterialistische Ce s c h i c h t s a u f f a s s u n g, S. 135.

Sluiten